facebook-twiter

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΛΕΞΤΕ ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΕΙΡΑΣ

Πέμπτη, 13 Φεβρουαρίου 2020

«Ξύπνησε» το ηφαίστειο της Σαντορίνης: Oι πιθανότητες ενεργοποίησης και το σχέδιο αντιμετώπισης

Ενδείξεις ότι «ξυπνά» δίνει τον τελευταίο καιρό το ηφαίστειο της Σαντορίνης, προκαλώντας προβληματισμό
Πυρετωδώς εργάστηκαν οι αρμόδιες Αρχές, προκειμένου να συντάξουν ένα ειδικό σχέδιο για την περίπτωση που το ηφαίστειο του δημοφιλούς νησιού ενεργοποιηθεί.
Πιο συγκεκριμένα, η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας ανέλαβε να συντάξει και να εκδώσει στην δημοσιότητα ένα ειδικό σχέδιο αντιμετώπισης σε περίπτωση ενεργοποίησης του ηφαιστείου. Όπως διευκρίνισε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ αρμόδιο στέλεχος της ΓΓΠΠ, το συγκεκριμένο σχέδιο, που φέρει την κωδική ονομασία «Τάλως», εντάσσεται στον γενικό σχεδιασμό για την προετοιμασία όλου του κρατικού μηχανισμού και τη θωράκιση της χώρας απέναντι σε οποιονδήποτε κίνδυνο και φυσική καταστροφή, επισημαίνοντας παράλληλα πως, σε ό,τι αφορά στο ηφαίστειο της Σαντορίνης, δεν υπάρχει καμία ένδειξη για ενεργοποίηση.
Η 1η Έκδοση του Γενικού Σχεδίου Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών και Άμεσης/Βραχείας Διαχείρισης των Συνεπειών από την Εκδήλωση Ηφαιστειακής Δραστηριότητας στο Ηφαιστειακό Σύμπλεγμα Σαντορίνης με την κωδική ονομασία «ΤΑΛΩΣ» εγκρίθηκε από το Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, Νίκο Χαρδαλιά και εντάσσεται στο πλαίσιο εφαρμογής του Γενικού Σχεδίου Πολιτικής Προστασίας «Ξενοκράτης».
Παράλληλα, στο σχέδιο εντάσσονται δράσεις που αποβλέπουν στην προστασία της ζωής, της υγείας και της περιουσίας των πολιτών, καθώς και στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, των πλουτοπαραγωγικών πηγών και των υποδομών της χώρας.
Βάσει των επιστημονικών μελετών, άλλωστε, ο κίνδυνος ενεργοποίησης του ηφαιστείου είναι υπαρκτός.
Το σχέδιο, ξεκινά με την παραδοχή πως μια ηφαιστειακή δράση στη Σαντορίνη δύναται να προκαλέσει τραυματισμούς και απώλειες ανθρώπινων ζωών, καθώς και αίσθημα ανασφάλειας στον πολίτη. Επίσης, όπως αναφέρεται, μπορεί να προκαλέσει καταστροφές στις υποδομές της χώρας, με άμεσες και έμμεσες οικονομικές απώλειες στις περιουσίες των πολιτών, καθώς και συνέπειες στον τουρισμό.
Στο μακρύ κείμενο των 184 σελίδων του σχεδίου τονίζεται ιδιαίτερα η αυξημένη ετοιμότητα «εν όψει επαπειλούμενου κινδύνου για την εκδήλωση ηφαιστειακής δράσης στο ηφαιστειακό σύμπλεγμα της Σαντορίνης λαμβάνοντας υπόψη τον χαρακτηρισμό της κατάστασης επιφυλακής (alert level), που καθορίζεται από την Μόνιμη Επιστημονική Επιτροπή Παρακολούθησης Ελληνικού Ηφαιστειακού Τόξου (ΜΕΕΠΕΗΤ)».
Αναλυτικά, στο σχέδιο «ΤΑΛΩΣ» αναφέρεται:
Η εκδήλωση ηφαιστειακής δράσης στο ηφαιστειακό σύμπλεγμα Σαντορίνης δύναται να προκαλέσει:
-Τραυματισμούς και απώλειες ανθρώπινων ζωών και αίσθημα ανασφάλειας του πολίτη.
-Καταστροφές στις υποδομές της χώρας
-Άμεσες και έμμεσες οικονομικές απώλειες από καταστροφές στις περιουσίες των πολιτών,στον πρωτογενή τομέα (γεωργία, κτηνοτροφία), σε διάφορες υποδομές της χώρας (δίκτυα ηλεκτρισμού, τηλεπικοινωνιών κλπ.), καθώς και συνέπειες στον τουρισμό εν γένει.

«Επαυξημένη επιτήρηση»
Για την πρόβλεψη μελλοντικών εκρήξεων έχει εγκατασταθεί σήμερα ένα δίκτυο παρακολούθησης δεκάδων φυσικών και χημικών παραμέτρων όπως η θερμοκρασία και η χημική σύσταση των θερμών νερών και ατμίδων, η σεισμική δραστηριότητα, το επίπεδο της στάθμης της θάλασσας, το βαρυτικό και μαγνητικό πεδίο της γης κ.ά.
Η καταγραφή οποιουδήποτε φαινομένου θα αποτελέσει προειδοποίηση για πιθανή επαναδραστηριοποίηση του ηφαιστείου. Από το 2011 καταγράφηκαν σημαντικές μεταβολές στα υπό παρακολούθηση μεγέθη (σεισμικότητα, παραμόρφωση τοπογραφικού ανάγλυφου, θερμική κατάσταση και χημισμός θερμών ρευστών και εδαφικών αερίων). Οι μεταβολές των καταγραφών των εγκατεστημένων δικτύων παρακολούθησης ήταν εκτός των ορίων, που έχουν οριστεί ως «φυσιολογική κατάσταση» του ηφαιστειακού κέντρου των Καμένων, και της ευρύτερης περιοχής της καλδέρας.
«Με βάση το είδος και την ένταση των μεταβολών που καταγράφουν τα εγκατεστημένα δίκτυα, εκτιμάται σήμερα ότι το ηφαιστειακό κέντρο των Καμένων βρίσκεται στο αρχικό στάδιο της φάσης «επιτήρησης» (κίτρινο), σύμφωνα με την κατάταξη των διεθνών συστημάτων επικινδυνότητας και συναγερμού των ηφαιστείων», αναφέρεται.
Στατιστικά, είναι πολύ πιθανό το ηφαίστειο Σαντορίνης να επιστρέψει ξανά σε φυσιολογική κατάσταση.
Ωστόσο, είναι επίσης πιθανό η ηφαιστειακή κρίση να οδηγηθεί σε μη αναστρέψιμη πορεία και να εκδηλωθεί κάποια μικρή ή μεγαλύτερη επαναδραστηριοποίηση του ηφαιστειακού κέντρου της γραμμής των Καμένων.
Το πιθανότερο σενάριο σε περίπτωση μη αναστρέψιμης πορείας της κρίσης, είναι:
Το πιθανότερο ηφαιστειακό γεγονός που αναμένεται να εκδηλωθεί (και που καλείται εφεξής «Πιθανότερο σενάριο»), εάν η παρούσα κρίση ακολουθήσει μη αναστρέψιμη πορεία, είναι μία «ιστορικού τύπου» ενδοκαλδερική επαναδραστηριοποίηση των ηφαιστειακών κέντρων των Καμένων. Πρόκειται για ηφαιστειακή δραστηριότητα αντίστοιχη με αυτές που εκδηλώθηκαν κατά τους ιστορικούς χρόνους και συνέβαλαν στη δημιουργία των νησίδων της Παλαιάς και Νέας Καμένης.
Οι ηφαιστειακές αυτές δράσεις προαναγγέλλονται από εμφανή πρόδρομα φαινόμενα, όπως σεισμικά γεγονότα έντασης 4-6 σε κλίμακα Μερκάλι, αργή βύθιση της περιοχής στην οποία θα εμφανιστεί ο αρχικός πόρος της έκρηξης κατά δεκάδες εκατοστά, έντονη θερμική ανωμαλία και διάχυση μεγάλων όγκων υδροθερμικών ρευστών, τα οποία γίνονται εμφανή με τη σημαντική αύξηση της θερμοκρασίας και την έντονη αλλαγή προς το κίτρινο-πράσινο του χρωματισμού της θάλασσας στην εγγύς του αρχικού πόρου περιοχή.
Όταν ο πόρος βρίσκεται σε ιδιαίτερα ρηχό θαλάσσιο περιβάλλον ή στο χερσαίο χώρο, εκδηλώθηκαν στο παρελθόν (άρα αναμένονται και στο μέλλον) μικρές υδροθερμικές εκρήξεις ή εκρήξεις διάνοιξης του πόρου από την εκτόνωση των υποκείμενων αερίων χωρίς να εξέλθει μάγμα. Το χρονικό διάστημα της εμφάνισης τέτοιων πρόδρομων φαινομένων ποικίλει από λίγες εβδομάδες έως λίγους μήνες πριν την εκδήλωση στην επιφάνεια της ηφαιστειακής δράσης.
Στα πρώτα στάδια εκδήλωσης της ηφαιστειακής δράσης, η εξέλιξη του φαινομένου μπορεί να είναι από ιδιαίτερα αργή έως γρήγορη.
Οι εκρήξεις του 1707-11 και 1866-70 είχαν ιδιαίτερα αργή εξέλιξη: το σχετικά παχύρρευστο μάγμα που βρίσκεται σε λίγες δεκάδες μέτρα βάθος, φτωχό σε αέρια φάση η οποία έχει διαφύγει με ήπια διάχυση χωρίς εκρηκτικά φαινόμενα, διεισδύει κάτω από τα προϋπάρχοντα πετρώματα και προκαλεί πολύ αργή αναθόλωση, οδηγώντας σε ανάδυση της περιοχής αυτής εάν βρίσκεται σε ρηχό θαλάσσιο περιβάλλον (π.χ. «Ασπρονήσι» στην έκρηξη του 1707-11).
Σε ορισμένες περιπτώσεις, παράλληλα με την αργή διείσδυση και ανάδυση του μάγματος, προκαλούνται στην επιφάνεια και μικρές υδροθερμικές εκτονώσεις, οι οποίες όταν ο πόρος βρίσκεται σε ρηχό θαλάσσιο περιβάλλον, εκδηλώνονται ως πίδακες θερμού νερού ή και ατμού. Οι εκρήξεις του 1925-26 και 1939-41 είχαν ιδιαίτερα ταχεία εξέλιξη: μόνο λίγες ώρες μετά την εκδήλωση των πρώτων υδροθερμικών εκτονώσεων και εκρήξεων διάνοιξης πόρου, εμφανίζονταν στην επιφάνεια ρευστό μάγμα».

Το ακραίο σενάριο
Ακραίο σενάριο: Το μεγαλύτερης έντασης ηφαιστειακό γεγονός το οποίο έχει κάποια πιθανότητα να εκδηλωθεί στο προσεχές άμεσο μέλλον είναι μία «υποπλινιακού» τύπου έκρηξη. Υποπλινιακές ορίζονται, ως γνωστόν, οι εκρήξεις μέσου μεγέθους (Δείκτης Ηφαιστειακής Εκρηκτικότητας ΔΗΕ:3). Από μία μεσαίου μεγέθους υποπλινιακή έκρηξη αναπτύσσεται ηφαιστειακή στήλη ύψους μεταξύ 8-12 Km και διαρκεί από 30 έως 60 λεπτά.
Από την ομπρέλα του ηφαιστειακού νέφους καταπίπτει τέφρα σημαντικού πάχους σε απόσταση που συνήθως δεν υπερβαίνει τα 10 Km στον άξονα κατεύθυνσης της φοράς του ανέμου κατά το χρόνο της έκρηξης. Τροφοδοτούνται επίσης πυροκλαστικά ρεύματα πυκνότητας, ιδιαίτερα επικίνδυνα για τις εγγύς στον πόρο περιοχές, ενώ σε κίνδυνο εκτίθενται και πιο μακρινές περιοχές που βρίσκονται σε τοπογραφικά ταπεινά, καθώς οι ροές κινούνται οριζόντια και κατά μήκος των κοιλάδων ή των πεδινών περιοχών.

Διαχωρισμός ευθυνών και αρμοδιοτήτων
Το σχέδιο «Τάλως», περιγράφει ακόμη το ρόλο και την ευθύνη που αναλαμβάνει κάθε θεσμικός φορέας (Περιφέρεια Ν. Αιγαίου, Δήμος Θήρας, Πυροσβεστική, Αστυνομία κλπ) για την ολοκλήρωση του σχεδιασμού και το σωστό συντονισμό δράσεων. Μετά την κρίση του 2011-2012, σήμερα επικρατεί ηρεμία στην Καλντέρα, ωστόσο καταγράφεται μια μόνιμη σεισμική δραστηριότητα στο υποθαλάσσιο ηφαίστειο Κολούμπο και προς την περιοχή της Αμοργού, όπου βρίσκεται το μεγάλο ρήγμα.
Είναι άλλωστε η περιοχή που έδωσε τον μεγαλύτερο σεισμό του 20ού αιώνα στην Ευρώπη, 7,5 ρίχτερ, στις 9 Ιουλίου 1956.

Τα ενεργά ηφαίστεια στη χώρα μας
Σημειώνεται πως, όπως αναφέρει η Γ.Γ. Πολιτικής Προστασίας, τα ηφαίστεια που περιλαμβάνονται στο ηφαιστειακό σύμπλεγμα της Σαντορίνης είναι: Η Νέα Καμένη (τελευταία ενεργοποίηση 1950), η Παλαιά Καμένη (τελευταία ενεργοποίηση 46-47 μ.Χ.), το υποθαλάσσιο ηφαίστειο Κολούμπο (τελευταία ενεργοποίηση 1650 μ.Χ.) και τα Χριστιανά νησιά.
Το ηφαιστειακό σύμπλεγμα της Σαντορίνης περιλαμβάνει δύο ενεργούς ηφαιστειακούς πόρους, τον ηφαιστειακό πόρο της «Καμένης» που βρίσκεται στον χερσαίο χώρο της ομώνυμης νησίδας μεταξύ Θήρας και Θηρασιάς και τον υποθαλάσσιο ηφαιστειακό πόρο του «Κολούμπο» ο οποίος βρίσκεται σε απόσταση 8,5 περίπου χιλιομέτρων ΒΑ του ομώνυμου ακρωτηρίου στο βορειανατολικό άκρο του νησιού της θήρας.
Η τελευταία έκρηξη στον ηφαιστειακό πόρο της Καμένης συνέβη το 1939 μ.Χ. Στην έκρηξη αυτή, περιλαμβάνεται και η μικρή υπολειμματική έκρηξη που συνέβη το 1950 μ.Χ. Αντίστοιχα, η τελευταία έκρηξη στον ηφαιστειακό πόρο του Κολούμπο συνέβη το 1650 μ.Χ.
Από τον Ιανουάριο του 2011 μέχρι περίπου και τον Μάρτιο του 2013 στη Σαντορίνη παρατηρήθηκε μια σεισμική έξαρση, η οποία συνοδεύτηκε από παραμορφώσεις στον φλοιό της γης. Τα φαινόμενα αυτά οδήγησαν την ηγεσία του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών στην συγκρότηση της Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής Παρακολούθησης Ηφαιστείου Σαντορίνης (ΕΕΕΠΗΣ) στις 3 Φεβρουαρίου του 2012 (Υ.Α. Δ16γ/55/8/66/Γ/3-2-2012 ΦΕΚ 102 Υ.Ε.Θ.Ο.Δ.Φ.Δ.Ε.Δ.Τ./8-3-2012).
Στην ΕΕΕΠΗΣ συμμετέχει από συστάσεώς της και εκπρόσωπος της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας.
Το ενεργό ηφαιστειακό οικοδόμημα των Καμένων, το οποίο βρίσκεται στο κέντρο της καλδέρας της Σαντορίνης είναι αυτό στο οποίο εκδηλώθηκαν όλες οι γνωστές χερσαίες και υποθαλάσσιες ιστορικές ενδοκαλδερικές εκρήξεις στη Σαντορίνη, δηλαδή το 197 π.Χ., το 46-47 μ.Χ., το 726, το 1570- 1573, το 1707-1711, το 1866-1870, το 1925-1928, το 1939-1941 και τέλος το 1950, με τελικό αποτέλεσμα τη δημιουργία των νησίδων Παλαιά και Νέα Καμένη και κάποιων υποθαλάσσιων υφάλων.
Να σημειώσουμε εδώ πως τον Νοέμβριο του 2019 στο νησί βρέθηκε επιστημονικό κλιμάκιο από 30 επιστήμονες από ΗΠΑ, Ελλάδα, Αυστραλία και Γερμανία για να πραγματοποιήσουν έρευνα που υποστηρίχθηκε από την NASA.
Πρόκειται για μια έρευνα που μπορεί να βοηθήσει στην έγκαιρη προετοιμασία για μια ηφαιστειακή έκρηξη και στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Η έκρηξη της εποχής του χαλκού 1600 π.Χ.
Το ηφαίστειο Σαντορίνης είναι από τα μεγαλύτερα υποθαλάσσια ενεργά ηφαίστεια στο κόσμο. Ίσως το μόνο ηφαίστειο που η Καλντέρα του φθάνει μέχρι τη θάλασσα. Η μεγαλύτερή του έκρηξη συνέβη κατά την διάρκεια της Μινωική Εποχής του Χαλκού πριν από 3.600 χρόνια. Ολόκληρο το κέντρο του τότε κυκλικού νησιού βυθίστηκε στη θάλασσα κατά την διάρκεια της τρομερής ηφαιστειακής έκρηξης.
Η έκρηξη προκάλεσε παλιρροϊκό κύμα που κυριολεκτικά αφάνισε τον προηγμένο πολιτισμό της Μινωικής Κρήτης, 70 μίλια νότια της Σαντορίνης. Η τεράστια μάζα ελαφρόπετρας που εκτινάχθηκε κατά την ηφαιστειακή έκρηξη κάλυψε την επιφάνεια της θάλασσας σε μία ευρεία περιοχή που εν συνεχεία ξεβράστηκαν στις ακτές σε υψηλότερα επίπεδα από το τσουνάμι που προκλήθηκε από την έκρηξη.
Στις περισσότερες από τις γύρω περιοχές του Αιγαίου, βρέθηκαν κομμάτια ελαφρόπετρας που φαίνεται πως είχαν παρασυρθεί στην επιφάνεια της θάλασσας. Ελαφρόπετρα επίσης βρέθηκε στις βόρειες ακτές της Κρήτης, στις ακτές της Ανάφης, της Λήμνου, της Πάρου, της Σαμοθράκης, της Κύπρου, ακόμη και του Ισραήλ.



Οι ειδικοί έχουν ανακαλύψει ίχνη αυτής της έκρηξης ακόμη και μέχρι το Δέλτα του Νείλου στην Αίγυπτο. Αυτό που αποτελεί σήμερα τη Σαντορίνη είναι ένα μεγάλο μέρος του (τότε κυκλικού) νησιού σε σχήμα ημισελήνου, που βρίσκεται και η μεγαλύτερη καλντέρα της Γης.

Η τελευταία έκρηξη
Η τελευταία έκρηξη στην Καμένη σημειώθηκε πριν από περίπου 80 χρόνια, το 1939 ενώ μία μικρή «υπολειμματική έκρηξη» αυτού του συμβάντος συνέβη το 1950.
Η τελευταία έκρηξη στον ηφαιστειακό πόρο του Κολούμπο κατρεγράφη το 1650 μ.Χ αλλά από τον Ιανουάριο του 2011 μέχρι τον Μάρτιο του 2013, παρατηρήθηκε σεισμική έξαρση στη Σαντορίνη, που συνοδεύτηκε από παραμορφώσεις στον φλοιό.
Τον περασμένο Νοέμβριο παρουσιάστηκαν επίσης και τα δύο πρώτα, ανάλογα σχέδια δράσης και προστασίας, με κωδικές ονομασίες «Δάρδανος» και «Ιόλαος». Τα δύο σχέδια αφορούσαν σε πλημμύρες και πυρκαγιές αντίστοιχα, ενώ, όπως έγινε γνωστό, ο πρώτος κύκλος των σχεδίων για την αντιμετώπιση βασικών κινδύνων κλείνει με το σχέδιο «Τάλως» και ακόμη δύο σχέδια, το «Εγκέλαδος» και το «Ηράκλειτος».
Ειδικότερα, το Γενικό Σχέδιο με την κωδική ονομασία Εγκέλαδος ασχολείται με την Αντιμετώπιση Εκτάκτων Αναγκών και Άμεση/Βραχεία Διαχείριση των Συνεπειών από την Εκδήλωση Σεισμών, ενώ το Γενικό Σχέδιο με την κωδική ονομασία Ηράκλειτος αφορά στην Αντιμετώπιση Τεχνολογικών Ατυχημάτων Μεγάλης Έκτασης, στο πλαίσιο εναρμόνισης με την Ευρωπαϊκή οδηγία SEVESO III, το οποίο εκδόθηκε σήμερα το πρωί.

Τα υπόλοιπα σχέδια δράσης
Σημειώνεται ότι τα τρία αυτά σχέδια θα παρουσιαστούν σε συνέντευξη Τύπου στις εγκαταστάσεις του Ενιαίου Συντονιστικού Κέντρου Επιχειρήσεων του Πυροσβεστικού Σώματος, την Τετάρτη, 19 Φεβρουαρίου 2020.
Και τα πέντε γενικά σχέδια που έχουν εκδοθεί μέχρι στιγμής βρίσκονται στη διάθεση όλων των φορέων που εμπλέκονται στην Πολιτική Προστασία, ενώ μετά την ολοκλήρωση του πρώτου κύκλου θα ακολουθήσουν και άλλα επιμέρους σχέδια, κυρίως για τεχνολογικά ατυχήματα.



Η ΓΓΠΠ επισημαίνει, πάντως, ότι με τα σχέδια «επιδιώκεται η άμεση και συντονισμένη απόκριση των εμπλεκόμενων Φορέων σε Κεντρικό, Περιφερειακό και Τοπικό επίπεδο, σύμφωνα με το νέο δόγμα και δομή της ΓΓΠΠ, που αποτυπώθηκε πρόσφατα με τον Ν.4662/20 για την αναμόρφωση του συστήματος Πολιτικής Προστασίας της χώρας».
Την ίδια ώρα, ο γγ Πολιτικής Προστασίας, Νίκος Χαρδαλιάς, μεταβαίνει σήμερα στην Τρίπολη, μαζί με τον αρχηγό του Πυροσβεστικού Σώματος, Στέφανο Κολοκούρη και τον εθνικό διοικητή Πολιτικής Προστασίας, Βασίλη Παπαγεωργίου, όπου στις 14:30 θα έχουν σύσκεψη με τον περιφερειάρχη Πελοποννήσου, Παναγιώτη Νίκα και αντιπεριφερειάρχες.
Θα ακολουθήσει συνέντευξη Τύπου στο διοικητήριο της Περιφέρειας. Αμέσως μετά, θα έχουν συσκέψεις με δημάρχους, τον νέο περιφερειάρχη και αξιωματικούς της Πυροσβεστικής.

mononews

Δημοφιλεις αναρτησεις

ΓΙΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΝΕΑ

ΔΕΙΤΕ ΤΟ

inblogsgr news